Fran Alonso

Novembro 30th, 2011

Lin Tráiler, de Fran Alonso, poucos meses despois de que o publicara Xerais, é dicir, no 1992. Foi unha das novelas que marcou a miña adolescencia.

Daquela eu descubrira na biblioteca do Instituto do Calvario (Vigo) a colección rosa de Xerais e papaba cada título que a consellaría tiña a ben comprar (que tempos aqueles!). Recordo como me cambiou a maneira de ver a literatura descubrir as técnicas de Suso de Toro, Xosé Luís Méndez Ferrín, Xosé Miranda, Manuel Rivas… Tamén lin naqueles anos libros de Manuel Lourenzo González, Xosé Ramón Pena, Miguel Suárez Abel…

Tráiler foi desas novelas de descuberta, de ruptura cunha tradición lectora onde abondara a narrativa tradicional entremesturada co que naquel tempo se chamaba lectura para mozos (Verne, Tolkien, Stevenson…). Nunca fun de ler moitos libros do que se chama hoxe en día LIX, tamén porque cheguei algo tarde á súa xeneralización en Galicia. O primeiro Premio Merlín foi do 1986, cando eu xa tiña nove anos e a colección ‘Fóra de xogo’ creouna Xerais cando eu tiña 17 anos. Curiosamente, fun lector de mecanoscritos dos primeiros seis ou sete títulos da colección, por xentileza da editorial. Pero recoñezo que non me gustaban aqueles libros, parecíanme puerís e compracentes. Pero ese é outro debate.

No libro de Fran Alonso que agora fai 20 anos eu encontraba a pegada do real. Eu viaxaba nos cameóns, escoitaba as palabras dos personaxes, esculcaba o que pensaban, percibía nas liñas do libro a propia esencia a vida cotiá dos meus parentes adultos, dos meus veciños, da xente que me encontraba polas rúas e praias de Vigo.

Ese sabor a realidade é do mellor do libro. Sei que o autor viaxou en cameón e quixo explicar sen adubíos literarios a vida tal e como el a percibiu, con ollos máis de xornalista que de escritor. E non por ese interese de xunguir a súa obra coa do novo periodismo perde forza o título malia os anos pasados.

Forma parte dos meus Libros de Inverno porque é testemuña de moitas cousas importantes para min: no tempo no que lin Tráiler escribín os meus primeiros relatos “adultos”; naquel tempo afinei a miña vocación por ser xornalista; empecei a querer e admirar a todos aqueles que traballan a prol do noso idioma na cultura, desde o local de Dr. Marañón de Xerais ou desde a redacción de A Nosa Terra, publicación que lía de cabo a rabo todos os venres tamén na biblioteca.

Tempo despois coñecín a Fran pero sempre me quedou a pena de non poder entrevistalo. Circunstancias da vida impediron que agora que estaba en sazón esa conversa eu non lla poida facer. Tempos virán que me permitan cumprir a vella arela.

Eladio Rodríguez

Novembro 15th, 2011

Este ‘Libro de Inverno’ non é un só volume, senón unha colección de tomos. O Diccionario Enciclopédico Gallego-Castellano, de Eladio Rodríguez González, é para min unha das ferramentas máis útiles e fascinantes da miña biblioteca.

A miña é a edición facsímil que Galaxia editou hai dez anos –co gallo da dedicación do Día das Letras ao lexicógrafo de Leiro–, tres volumes que reproducen os tipos de imprenta da primeira edición, de finais da década do 1950.

O Eladio é o único dos nosos dicionarios que pasou á historia co nome do seu autor. Isto, que é algo compartido con outras linguas, é o seu meirande sinal de prestixio. O dicionario de Rodríguez González non é tan só un obxecto de consulta para coñecer léxico, é unha oportunidade para unha viaxe etnográfica, histórica e xeográfica pola Galicia da primeira metade do século XX que o lingüísta ben coñeceu.

Nas súas páxinas foi onde primeiro encontrei reflectidas as palabras que escoitaba na miña casa: requesta, cabano, baldreu… E moitas veces demorei tempo e tempo lendo as definicións que se converten en mini tratados enciclopédicos, que evocan tempos aos que eu xa cheguei no ocaso, a idade da terra que en Galicia lle deu paso á idade do piche.. e por aí andamos máis mal ca ben.

Ler ou consultar o Eladio é hoxe máis doado ca nunca porque a Unversidade de Vigo dixitalizou os seus contidos e poden seguirse na web http://sli.uvigo.es/ddd/, xunto con outros dicionarios históricos do noso idioma.

Se eu tivese cartos coma area procuraría editar o dicionario de don Eladio nunha versión traducida ao galego, quizais primando as voces que teñen maior substancia na definición. Nun tempo no que semella que o noso non vale nada e que falar da cultura galega é falar de catro mediocres gatos, gústame pasarlles polo fociño aos desleigados persoas rexas e decentes coma Eladio Rodríguez, que coio a coio, ficha a ficha, deixou para nós un monumento que merece ben mellor sorte nesta Galicia de Feixóo na que todo sobra, na que todo está de máis, especialmente se está do outro lado, da beirarrúa do esforzo e do orgullo propio.

O siñor Afranio

Setembro 6th, 2011

Lin O siñor Afranio. Como me rispei das gadoupas da morte en Cequeliños, durante as vacacións de agosto que daquela pasaba case por íntegro na casa da aldea, sentado na poltrona do salón, ese espazo que acabou ocupando a miña segunda biblioteca. Tarde tras tarde fun vivindo a vida de Alonso Ríos, mergullado nunha aventura vibrante que daba calafríos.
O argumento do libro é coñecido: Antón Alonso Ríos era un deputado republicano agrarista de Tui que sabe que os fascistas o queren matar. Así que foxe, coma por impulso, e inventa unha nova identidade para pasar desapercibido naquel verán galego onde cheiraba a sangue e medo. Barbudo e farraposo, o político pasa a ser esmoleiro co nome de Afranio, tomado dun científico brasileiro cuxa obra lera o parlamentario. O libro, que se le coa forza dunha novela, vai contando como Afranio-Ríos esquiva a persecución ofrecéndose ao xornal polas ribeiras do Miño, seguindo os camiños vellos cara a Ourense.
O Afranio andara perto de onde eu lía o seu libro. Quizabes aquel pobre se cruzou con algún parente meu. Sempre imaxinei a escena, sempre quixen que aquel meu sangue antergo lle ofrecese un pouco de pan (tiña familia con muíño) ou de lamprea seca (tiña familia con pescos) ou de sopa de allo (miña bisavoa era cociñeira en casa fidalga).
É que co Afranio sentín que os galegos temos aínda unha débeda. Polo seu valor, pola afouteza de non aceptar a morte e enfrontarse, co corazón sempre a piques de cruzarlle a garganta, ao terror.
Na foto da capa da edición de A Nosa Terra, empresa para a que traballo con orgullo, o siñor Afranio aínda imitaba un tanto o meu compañeiro de mesa Gustavo Luca. Sei que ambos compartían moitas cousas alén da barba e a fasquía un tanto quixotesca: o compromiso coa verdade e a xustiza; os brazos cálidos e abertos aos máis, a intelixencia que fai progresar o mundo desde hai tanto.
Este libro ben merece que se repliquen as súas edicións e que a historia deste home bo que soubo risparse das gadoupas da morte non se esqueza.

Tesouros novos e vellos

Xullo 5th, 2011

Teño a sensación de que vivir neste tempo en Galicia é algo así como presenciar un incendio, un asolagamento ou calquera outra catástrofe que pon unha fronteira entre o presente e o futuro. Vemos como espectadores o esmorecemento das ruínas da nosa cultura. Non da que se garda nas bibliotecas ou nos arquivos –que se mantén máis ou menos a salvo, pese aos atrancos– senón da que se garda na memoria viva e que se perde, irremediablemente, coa humana morte.

En tempos non había este perigo porque a cultura oral pervivía no tránsito familiar pero o cambio social en Galicia crebou o elo. A desertización do medio rural é tamén o final de todo o coñecemento que dependía dos que habitaban eses territorios, hoxe comidos pola couza e pola touza.

Xa non hai quen saiba como se chaman moitos lugares. A nosa toponimia, unha das máis ricas do planeta, corre o risco de desaparecer. Xa ninguén lembrará como se chamaba aquel prado, aquela fontaíña, aqueloutra pedra milenaria, ese paso entre leiras con valado e marco que hoxe está invadida de toxo, de silvas, de esquecemento.

Poden quedar obsoletos os sachos e as gadañas pero non poden quedar perdidos os coñecementos que a xente do común ten sobre como cultivar, recoller e elaborar os produtos que dá a terra. Porque todos seguimos a comer cada día e tal e como van as cousas máis parece que se faga urxente volver sementar a terra que o contrario. Como faremos cando faga falta volver tripar o terrón? Reinventaremos o que xa está inventado? Caeremos nos mesmos erros que a experiencia de séculos de cultura labrega solventou hai tempo?

Galicia necesita máis ca nada conservadores, como di Manuel Rivas. Precisamos recordar quen somos, presumir do noso, reivindicarnos como cultura propia e pelexar, corno con corno, por evitar que nos asimilen, nos absorban, nos confundan nunha produción en serie que nos converte en apéndices dos apéndices. Xa quizais é tarde para salvar a nosa onomástica e parece imposible meterlle na cachola a xente que os hoxe Caballero ou Ballesteros ou Gulanes eran anteonte (incluso nos documentos do século XX) Cabaleiro, Bestilleiros ou Guláns.

Non permitamos que nos anulen como país. Temos unha cultura que salvar, un tesouro que recibimos, fráxil e quizais danado en moitos puntos, pero aínda salvable para lles deixar como un legado único aos nosos fillos.

Quedaremos tranquilos cando pasado mañá ninguén saiba como se chama aquel camiño, aquela poza, aquela leira que antes tiña viño e millo e hoxe cría xestas?

Socialdemocracia, agora tócache morrer!

Xuño 10th, 2011

Moito se fala da dereitización do PSOE. E con razón. Mais ese proceso de endurecemento do ideario político é global en toda a sociedade. As ideas maioritarias deron un paso, quizais inconsciente, cara a atrás, cara á reacción, cara ao individualismo, cara ao medo ao descoñecido.

Xa antes da crise tiñamos disto e só hai que ver o mapa político de Europa, analizar o triunfo dos discursos teóricos da dereita (o neoliberalismo florido, na universidade; o neofascismo nos medios de comunicación). A incerteza sobre o futuro simplemente fixo que o sistema pechase filas, se reconcentrase en si mesmo. E si, o sistema é de dereitas porque se basea na desigualdade. Se foi cedendo dereitos –especialmente no económico, que é o que interesa– foi pola presión enorme da ideoloxía alternativa, o comunismo, que malia morrer no 1989, mantivo a súa influencia teórica en Europa grazas ao Estado do Benestar. Agora, coa escusa da recesión, de socato faltan os cartos e a receita é simple e vella: pagar cando estamos doentes, pagar para ter educación, pagar e pagar e pagar… Como se non pagásemos impostos!

O PSOE forma parte da Internacional Socialista, laboratorio de ideas da socialdemocracia, unha ideoloxía que ten tan boas intencións teóricas como mala praxe. Eu mesmo podería definir a miña idea cos parámetros do Estado social, da liberdade de pensamento máis unha repartición equitativa do progreso. Pero hei de recoñecer que a socialdemocracia actuou, como poder, de maneira traizoeira. Fíxolle crer á sociedade que podía ser libre, que podía vivir nun capitalismo de rostro humano, que dicía o outro. Pero en realidade os partidos socialistas en Europa foron só miraxes. E agora pagámolo todos. Adubiaron o xogo do bipartidismo con ampliación de dereitos sociais e certo afastamento estético da dereita neoliberal ou papista pero nunca entraron a fondo na cuestión. De aí o status da Igrexa en España ou a feliz relación coa banca do PSOE.

Pero no fondo, quizais o modelo que temos é o que preferimos. Di Galeano que o deporte europeo é máis divertido que o estadounidense porque mentres a NBA, a NFL ou incluso a liga de soccer están ordenadas, regulamentadas, son estables e equitativas, as ligas de fútbol italiana, inglesa… son caóticas, acaba perdendo o rico diante do pobre, acaba o rico humillando o pobre e quitándolle os seus mellores xogadores a prezo de risa, ascende un equipo dunha cidade de 15.000 habitantes e descende un club que levaba 20 anos sen facelo. É dicir, esa desorde encaixa mellor co ser humano que a razón.

E será. O capitalismo é iso, caos, desorde, que cada un pelexe na selva como poida. Prímase o que estafa e engana sobre o que traballa; vence a mentira sobre a verdade se está mellor contada e todos os abusos os realiza facéndonos crer que somos libres; libres para comer calquera prato, iso si, só hai un que quita a fame, o prato único.

Mellor comprar libros ca regalar lamentos

Xuño 3rd, 2011

O tópico intereseiro di que a cultura galega está subvencionada. É mentira: o cinema, o teatro e sobre todo a edición en galego son sectores con moito esforzo detrás e moi poucas axudas en comparación con outros, caso da automoción ou a construción, por exemplo.

En Galicia inventouse a historia da cultura paniaguada para non ter que asumir que a xente que traballa nesa área se resistiu desde sempre a estar subordinada á maré maioritaria que xura e perxura que o galego está moi ben para unhas cantigas o 17 de maio, para unhas pancartas o 25 de xullo e para unhas parrafadas con animais ou xente, sempre que esa xente leve boina ou pano na cabeza.

Temos unha industria cultural moi digna, nada inferior a outros lugares onde o apoio institucional foi dez veces maior e onde a percepción social dese esforzo non estivo adulterada polos devanditos tópicos. É hora de sacarmos peito, de afirmar que o noso teatro, o noso cinema e a nosa edición teñen produtos de gran calidade e que os obvios ovos podres de cada cesto non poden servir para botar abaixo o excelente traballo xeral dos promotores culturais de Galicia.

Pero alén das boas palabras, os aplausos e as palmadiñas no ombro, a cultura galega necesita diñeiro. Si, diñeiro, que a forma correcta de chamarlle a iso que agora se define como o Mercado. E o diñeiro escasea na cultura galega. Cada editor ou programador cultural fai os números do demo para manter os seus empregados, para pagar dereitos de autor, para seguir adiante cuns negocios que, de seguirmos as receitas neoliberais, sería ben mellor deitalos no lixo e poñernos todos a vender pizza ou a construír chalés aló no quinto inferno.

Non abonda con asinar manifestos, ir ás manifestacións e chorar moito cando unha iniciativa cultural naufraga. Hai que facer algo. Hai que reaccionar. E esa reacción pasa pola solidariedade activa, polo mantemento da nosa cultura botando man á carteira. Xa que os nosos impostos van para a Citroën e para as urbanizacións Vista Hermosa de cada cidade ou vila, temos que ser nós quen, responsablemente, paguemos pola cultura. E non falo de pagar versus piratear. Aquí a cousa éche ben distinta. Falo de comprar libros, cadaquén cos seus posibles, de forma consciente. Hai libros en galego para todos os gustos. Afortunadamente, ese labor de normalización e compromiso da industria cultural fai que hoxe teñamos desde libros de fantasía heroica a ensaios sobre Medicina. Hai poesía, traducións da mellor literatura de fóra, novela histórica, erotismo, libros para bebés e guías para facer turismo en bicicleta.

Compra un libro cando che dean ganas de lamentarte porque pechou a Sala Nasa ou porque A Nosa Terra desapareceu dos quioscos. Compra un libro cando Feixóo di que aposta pola liberdade lingüística ou cando recordas a web de Vieiros. Compra un libro mentres haxa quen os venda, mentres haxa quen os escriba. Logo, de nada van valer eses laios, eses choros regalados e estériles.

A xente normal

Maio 27th, 2011

O luns publicarei unha entrevista co alcalde de Ribadeo, Fernando Suárez, do BNG, que tras gobernar catro anos en minoría conseguiu a maioría absoluta o 22 de maio.

Non o coñecía e hei de pedir desculpas por non saber nin sequera que o nacionalismo gobernaba en Ribadeo. Pero desde o mesmo momento no que rematei a conversa con el, como di o outro, declárome fan.

Como xa o 30 de maio saen publicadas as súas palabras en A Nosa Terra Diario, non vou referirme a elas pero si quería deixar unha breve reflexión.

Ás veces a política parece cousa de iluminados, de sabios, de designados polo destino para seren adaís da xente descarriada. E penso que esa receita, da que o nacionalismo abusa, por ser fillo de Breogán, de Pondal, de Rosalía, de Castelao, Bóveda, Beiras e outros superheroes, é negativa para que a xente se ilusione no proxecto, para que os que non saben nada de política pero moito de problemas e atrancos diarios pensen no Bloque como nun partido que lles resolva os problemas cotiáns. E con isto non digo que os nacionalistas teñan que funcionar como unha xestoría para “amañar” intereses privados senón que han ser compatibles as dúas arelas de resposta inmediata á cidadanía coa inviolable vontade de transformación da sociedade baixo o prisma da defensa de Galicia, por riba de todas as cousas, incluso da ideoloxía nesa coordenada chamada nos países normalizados esquerda e dereita. Entre nós, a dereita e a esquerda reciben ordes teledirixidas desde Madrid e o nacionalismo é o único que pode buscar a raíz da cuestión na propia terra. Ese galeguismo é o que me prendeu a min nese camiño e nunca direi que prefiro un acampado de Sol a un galego que monte unha empresiña do que sexa para valorizar as nosas materias primas ou aproveitar o talento de enxeñeiros, xornalistas ou escritores…

E segundo, un partido necesita militancia; necesita seiva que se renove. E haberá quen entre tan despistado como cando calquera de nós entrou no CGAC e entre tanta porta acabou pensando que as oficinas e os despachos formaban parte dalgunha exposición de arte contemporánea. Pero sen xente non hai ideas novas e sen ideas novas só hai un ermo, unha torre desas que botaron abaixo os Irmandiños onde non entra nin o sol nin as voces nin a TDT.

E por último, Galicia non é tan grande como para permitirse o luxo de que esa unidade do nacionalismo acabe traballando por separado por unha cuestión de matices. Dentro do BNG pode haber diferentes tendencias pero a potencia de atracción entre todos os nacionalistas é infinitamente maior que a potencia de repulsión. Pensemos nisto e teñamos moita conta cos que, asentados fielmente nos seus partidos, mandan os outros a que monten aventuras de novo nacionalismo (con ancoraxes máis persoais que ideolóxicas) mentres o tal impulsor, convertido en líder de opinión unicamente porque nos do seu bando hai nula actividade intelectual, queda cos pés onda a estufa, sorrindo cando os tales aventureiros meten o barco nas pedras ou levan un carallo coma unha marouza, que dicía meu avó Baltasar

O mito dos 30 centímetros

Marzo 14th, 2011

Coas vendas de libros ou de xornais pasa coma co tamaño do anturio: cadaquén mide, multiplica e redondea á alza.

En Galicia deberiamos facer unha enquisa no gremio de escritores sobre o que eles consideran que deberían vender os seus títulos. Non sería diferente do que pensa un lector, por moito que a súa posición é privilexiada para coñecer cales son os hábitos reais de lectura.

Analicemos estas palabras:

Para entendérmonos: para unha pequena editorial a venda de 1.000 exemplares é o normal; a venda de 5.000 exemplares é un éxito comercial para unha pequena e satisfactoria para unha de tamaño grande ou medio; vender 10.000 é un luxo para calquera e vender máis de 50.000 –cifra que non alcanzan a maioría dos autores que chamamos literarios– é un milagre ou o resultado de construírse coma marca a base de premios ou marketing.

Quen as dixo? Manuel Bragado? Vítor Freixanes? Falan do mercado editorial galego. Que levante a man quen pense que si… Ou falará alguén que vende libros en Portugal… ou en Catalunya: 5 millóns de habitantes, 50.000 libros como exitazo…

Pois non. A frase é dunha entrevista da revista arxentina Crisis (de Hernán Vanoli) a Constantino Bértolo, editor de Caballo de Troya, do grupo Random House Mondadori, ao respecto do mercado en castelán.

Como ben di Bértolo noutro treito do texto, o 47% dos maiores de 14 anos non compran ningún libro e do resto, só o 8% dos que afirman compraren máis dun libro ao ano din tamén leren un por mes.

Se esas cifras as trasladásemos á sociedade galega, cantos lectores “habituais” temos? Facendo unha regra de tres básica, se un éxito editorial nun contexto de 43 millóns (descarto os mercados americanos porque máis alá da falacia do Instituto Cervantes e a prensa, cada mercado é independente e custa pular dun ao outro) se cifra en 50.000, para un mercado de tres millóns… a resposta é 5 por 3 son 15… 3.488 e pico. Non sexamos rañetas, redondeemos en 4.000 exemplares.

Escritores que vendedes iso, sodes os máis queridos. E os que venden máis (que algún larpeiro de domingo hai por aí) a gardalos porque os seus beneficios han valer para manter en pé a industria cultural, que ao paso liberal que imos, calquera día din que hai que liquidala porque “non lle interesa a ninguén”.

Asasinato no Consello Nacional

Outubro 8th, 2010

Unha cita á que recorro decotío é dun dos mellores mestres que tiven, Xacinto Barreiro, que nos recomendaba aos seus alumnos lectores escoller os libros atendendo á honestidade do autor. Se o escritor non enganaba o lector co produto que lle daba, pagaba a pena pararse na obra. Se o que había alí dentro era o calote ou ía en contra das propias conviccións do escritor, mellor deixala encouzar no almacén.

Diego Ameixeiras é un escritor honesto. Dá o que promete. Nas entrevistas aclara que o seu Asasinato no Consello Nacional é unha novela negra, homenaxe a Vázquez Montalbán e onde o BNG é só un actor secundario, case un arquetipo.

Haberá quen comprou o libro (alégrame que se esgotase a primeira edición) polo morbo de ver como o nacionalismo sae retratado. Para quen queira aforrar os cartos, direilles que non van saber nada que non se publicase en calquera xornal. Máis alá das equivalencias obvias: Fernando Xelmírez é Francisco Rodríguez; Xulio Amoedo é Carlos Aymerich; Óscar Quiroga é Anxo Quintana; Agustín Seara é Guillerme Vázquez; Xosé Miguel Balseiro é Xosé Manuel Beiras; Marcos Nogueira é Martiño Noriega… a introspección biográfica e política no BNG é superficial e incluso lixeira de máis. Por ese lado non paga a pena e é mágoa porque esta estratexia arruína a resolución da trama, que queda infantil, inverosímil e un pouco “santiaguesa”.

Aclárome. Santiaguesa non só porque en efecto é a primeira novela de Ameixeiras que sae do espazo mítico de Ourense/Oregón para situarse nun Santiago nocturno e noctívago (quizais unha homenaxe do autor aos seus tempos de estudante/noitébrego), senón porque determinados conceptos políticos e vitais que se tratan son inconcibibles fóra do que Belén Regueira chama o Parque Temático de Compostela, unha Galicia de cartón pedra que nada ten a ver co resto de Galicia.

Asasinato no Consello Nacional é entretida e garante o que promete Ameixeiras: diálogos enxeñosos, sementes do pasado que abrochan traxicamente no presente, un personaxe (Alberte Cudeiro) capaz de seducir os lectores (e as deputadas do BNG, e as estudantes de segundo ano de Xornalismo…) e, o que máis me interesa, unha vía posible para que a literatura galega deixe algo de lucro entre creadores e editores: libros populares, exitosos, que non temen ao barolo do tempo e que prefiren pensar, por unha vez na vida na nosa cultura, unicamente no curto prazo.

Por iso Ameixeiras destripa aínda viva a última crise do BNG. Por iso as referencias son inmediatas, quizais xa incomprensibles no 2020. Que máis ten? Xa é máis medido  o autor axustando contas coa propia xeración (os nacidos entre o 1970 e o 1980), un lugar común en case todas as súas novelas. Neste caso ten como protagonistas os xa defuntos activistas antiglobalización que tiveron o bautismo de fogo en Seattle, 1999, e de sangue en Genoa, 2001, xusto antes de quedar para sempre enterrados nos cascallos das Torres Xemelgas o 11-S.

Seguro que este libro será un dos máis vendidos da tempada. Alégrome polo autor e pola editora, Xerais. Alégrome pola industria cultural galega, que ás veces, sen prensa propia, contra os preconceptos e tabús, vai e marca um golazo. Nos tempos malos a receita é imaxinación, visión de xogo e fortuna. Que todo arroupe a Ameixeiras e Xerais. Meréceno

Subvencións

Setembro 27th, 2010

Hoxe, por iso de que apenas se dan, todo o mundo está contra as subvencións. O tópico liberal faise politicamente correcto para denunciar que o Estado “subvencione” os sindicatos ou para deostar que haxa negocios que abafen sen axudas públicas.

Hai moita hipocrisía e pouca memoria, pouquísima. Primeiro porque o Estado social que adorna a coroa do rei de España e practicamente todas as democracias parlamentarias do mundo ten como principal divisa a tarefa do tesouro público como factor de equilibrio nunha sociedade que, de depender do mercado, sería aínda máis mísera e desigual. Sen subvencións, R non tería instalado cable nas rúas, os trens en vez de especies en vías de extinción serían fósiles coma os dinosauros e non habería gando nin viño nin tan sequera paisaxe alén de carrascos e xestas no rural galego.

Agora que non hai cartos na cesta, eu sigo pedindo o mesmo: diñeiro público para fixar a poboación nas aldeas a base de investimento en internet de alta calidade, transporte público e servizos sociais modernos e eficientes; diñeiro público para acabar co desequilibrio entre galego e castelán, o que na práctica significa manter viva unha cultura que tivo o mérito de subsistir na precariedade absoluta 500 e pico anos; diñeiro público para mellorar a investigación universitaria; diñeiro público para o coidado da natureza; diñeiro público para o coidado de que non se pode valer por si mesmo.

E para os que pensen que xa inviste o Estado e a autonomía en todo iso, haberá que recordar que os grandes plans de gasto no mercado privado dos últimos tempos tiveron como beneficiarios os bancos, que gañaron 5.000 millóns de euros, só en España, grazas a que perderon nin se sabe cánto xogando a espabilados co diñeiro dos seus clientes. E tamén os fabricantes de coches, chantaxistas laborais que apertan o goberno de quenda trocando EREs por golosas subvencións para que os que non precisan de axuda puidesen cambiar de coche máis facilmente. E tamén para os construtores de pisos, polo xeral grandes defensores do mercado libre que, sen os beneficios directos e indirectos (fiscais) que tiveron sempre os compradores de vivenda, non se converterían na columna vertebral do ascenso e ocaso da economía máis efervescente de Europa: a nosa.